در طول امپراطوری هزار ساله تورکان در ایران هیچ سلطان تورکی جهت توسعه و

ترقی و یا تحمیل زبان تورکی کوچکترین اقدامی به عمل نیاورده و بر عکس در توسعه

و ترقی و تحمیل زبان فارسی دری که زبان تاجیکان و افغانان بوده کمترین مضایقه ای

نکرده اند که مجبور کردن شیروانشاه نظامی گنجوی را جهت سرودن منظومه لیلی

و مجنون به زبان فارسی دری نمونه ای از این تحمیلات است که نظامی در نظر داشته

این منظومه را به زبان تورکی بسراید :(نظامی از شاعران قرن ۶ هجری است)

در حال رسید قاصد از راه               آورد    مثال   حضرت    شاه

خواهم که بیاد عشق مجنون        رانی سخنی  چو   درّ   مکنون

از زیور    پارسی  و   تازی             این    تازه عروس  را   طرازی

تورکی صفت وفای ما نیست          تورکانه سخن سزای ما نیست

(مقدمه لیلی و مجنون - وحید دستگردی چاپ امیر کبیر ).

نظامی هم از این تذکر تحقیر آمیز دل آزرده شده و اندوه و آزردگی خود را چنین

بیان داشته است :

چون حلقه شاه یافت گوشم         از دل به دماغ رفت جوشم

نه زهره که سر  ز خط بتابم          نه دیده که ره به کنج  یابم

سرگشته شدم در آن خجالت       از سستی امر و ضعف حالت

کس محرم نی که راز گویم           وین قصه به شرح  باز گویم

(سیری در تاریخ زبان و لهجه های تورکی ص۱۷۵ دکتر ج.هیئت )

ظاهرا نظامی دیگر نمی خواسته لیلی و مجنون را بسراید که به توصیه و صلاحدید

فرزندش «محمد» اقدام به این کار میکند .